wasze sprawy

Śmierć duchowego mistrza

Polish ExpressPolish Express logo

Śmierć duchowego mistrza

17 lipca zmarł w oksfordzkim szpitalu Leszek Kołakowski.

 

 
 
Nieubłagane prawa natury zadały kolejny cios nie tylko polskiej, ale i światowej kulturze - w Oksfordzie, w wieku 82 lat zmarł wybitny polski filozof, pisarz i wykładowca Leszek Kołakowski. Ksiądz prof. Józef Tischner nazwał go kiedyś „duchowym mistrzem polskiej inteligencji”.
Zmarły filozof był nie tylko ikoną polskiej i światowej kultury, lecz również jednym z wybitnych krytyków tzw. realnego socjalizmu. W słowach księdza Tischnera nie ma żadnej przesady, albowiem wpływ, jaki swoją postawą oraz krytyką marksizmu-leninizmu wywarł na polską inteligencję oraz formowanie się opozycji demokratycznej w Polsce Ludowej jest nie do przecenienia. Na jego spotkania autorskie i wykłady przychodziły tłumy słuchaczy, najpierw w Polsce, a później w innych krajach, kiedy Profesora zmuszono już do emigracji. W Oksfordzie, w którym mieszkał od 1971 roku, wykładając na tutejszym uniwersytecie, był postacią powszechnie znaną i szanowaną. Wielu tamtejszych naukowców wymawiało jego imię i nazwisko niemal z nabożną czcią. Szczyciło się tym, że „Leżiek” - jak go nazywali - zaliczył ich do grona swoich kolegów i przyjaciół. Już nigdy nie zobaczymy szczupłego, zamyślonego starszego pana, w granatowym trenczu, wspartego o laskę, przemierzającego dziedziniec All Souls College czy pobliski park.
Leszek Kołakowski pochodził z Radomia, urodził się tam w październiku 1927 roku. Tam też skończył szkołę powszechną. W czasie wojny przeprowadził się na wieś, później przez jakiś czas mieszkał również w Warszawie, w jednym mieszkaniu - jak podaje „Wikipedia” - z Żydami, których ukrywała tam Irena Sendlerowa. Podczas pobytu w Warszawie gestapo aresztowało ojca Kołakowskiego, rozstrzelano go na Pawiaku. Na tajnych kompletach w Warszawie, a później w Radomiu Leszek Kołakowski zdał tzw. małą maturę, a kiedy wojna się zakończyła, zamieszkał w Łodzi i na tamtejszym uniwersytecie rozpoczął studia filozoficzne. Tam pisał do Związku Walki Młodych oraz Polskiej Partii Robotniczej. W 1949 roku wraz z żoną przeprowadził się do Warszawy. Przez jakiś czas mieszkał w akademiku, a później otrzymał przydział na mieszkanie. Członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej był do 1966 roku, pracował w Instytucie Kształcenia Kadr Naukowych przy Komitecie Centralnym PZPR. Należał do współtwórców warszawskiej szkoły historyków idei, był profesorem, do chwili usunięcia z PZPR był również kierownikiem katedry historii filozofii nowożytnej na Uniwersytecie Warszawskim. Rok wcześniej wziął udział jako ekspert w głośnym procesie Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego. Był ekspertem powołanym przez obrońców oskarżonych, opinię sporządził wraz z prof. prof. Marią Ossowską i Tadeuszem Kotarbińskim. Negowała ona zarzut postawiony Kuroniowi i Modzelewskiemu, jakoby „rozpowszechniali fałszywe wiadomości” - tak ówczesna władza ludowa kwalifikowała krytykę nieprawidłowości występujących w systemie oraz sugestie naprawy, a chodziło o słynny „List otwarty do Partii”. Rok 1966 to czas, w którym PZPR wyrzuca Kołakowskiego za nazbyt śmiałą krytykę władz oraz niestosowanie się do zaleceń określających program zajęć dydaktycznych. Kołakowski podczas wykładów oraz pracy ze studentami odchodził od oficjalnie obowiązującej linii wykładania marksizmu. W 1968 roku odebrano mu już wszystko - zakazano mu pracy na uczelni oraz stracił prawo do publikacji - powodem był jego udział w Marcu 68. Skazany na śmierć cywilną udał się na emigrację. Pierwszym etapem jego emigracyjnego losu był Paryż i środowisko „Kultury” Jerzego Giedroycia. W Paryżu nie zabawił jednak zbyt długo i ostatecznie na miejsce swojego stałego pobytu wybrał Oksford, gdzie pracował na tamtejszym uniwersytecie jako wykładowca, ale wykładów Kołakowskiego słuchali również studenci amerykańskich uczelni, takich jak: Yale University, Berkeley University, University of Chicago i wielu innych.
Esej pt. „Tezy o nadziei i beznadziejności” autorstwa Kołakowskiego, który w 1971 roku opublikowała paryska Kultura, uznawany jest za intelektualną opokę dla opozycji antykomunistycznej, co w konsekwencji zaowocowało powstaniem KOR i Uniwersytetu Latającego. Kołakowskiemu przypisuje się autorstwo idei wolnych związków zawodowych. Współpracował również z Polskim Porozumieniem Niepodległościowym, a w latach 1977-1980 był oficjalnym przedstawicielem KOR-u za granicą i odpowiadał za kontakty między środowiskiem KOR-u i emigracją. Już po upadku komunizmu mianowano go członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk, był również członkiem Fundacji im. Stefana Batorego oraz Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. W 1996 roku nagrał dla Telewizji Polskiej cykl 30 wykładów poświęconych ważnym zagadnieniom filozofii kultury (m.in. władzy, tolerancji, zdradzie, równości, sławie, kłamstwu), wydane następnie w formie książkowej jako „Mini wykłady o maxi sprawach”, W 2004 roku rozpoczął telewizyjne wykłady z serii „O co nas pytają wielcy filozofowie”, których powtarzanie rozpoczęła właśnie TVP Kultura.
Pięknie i trafnie napisał swego czasu o Leszku Kołakowskim w „Tygodniku Powszechnym” Bronisław Baczko:
„Nade wszystko Leszek Kołakowski jest moralistą, ale szczególnego pokroju, a mianowicie moralistą realistycznym. Świadom jest on w pełni, że nasza skończoność, nasze słabości i nasza historyczność narzucają nam nieuchronnie pewien relatywizm moralny. Z tym większym naciskiem podkreśla on więc, że zgodzić się na swą człowieczą kondycję znaczy również uznać i przyswoić sobie pewien moralny wzorzec bycia człowiekiem, którego nie jesteśmy twórcami, z czego wynika, że nie wolno nam przyzwalać na nic, co jest nieludzkie”.
Janusz Młynarski

 

Chcesz się z nami podzielić czymś, co dzieje się blisko Ciebie? Wyślij nam zdjęcie, film lub informację na: [email protected]

Chcesz na bieżąco czytać o wydarzeniach w UK? Pobierz aplikację Polish Express News na Androida i iOS.
Materiał chroniony prawem autorskim. Kopiowanie i publikowanie wyłącznie za zgodą wydawcy.


Podobne artykuły

Kiedy masz prawo do otrzymania  bezpłatnej recepty?

Kiedy masz prawo do otrzymania bezpłatnej recepty?

Podczas gdy w Szkocji, Walii i Irlandii Północnej zniesiono opłaty za wypisanie recepty, w Anglii podniesiono opłatę za usługę do 7,40 funtów. Nie wszyscy muszą jednak uiszczać opłatę za wypisanie recepty. Zwolnienie...

Wakacyjna akcja poradnicza PCZS w Londynie:

Wakacyjna akcja poradnicza PCZS w Londynie:

Polskie Centrum Zdrowia Seksualnego w Londynie rozpoczyna w sierpniu realizację nowej wakacyjnej akcji poradniczej „You choose, you bang! You mischoose, you...”. Akcja ta jest skierowana w...

Polak zachwycił świat fotografii. Wykonuje zdjęcia kobiet ubranych… w mleko

Polak zachwycił świat fotografii. Wykonuje zdjęcia kobiet ubranych… w mleko

Mieszkający w Londynie Polak Jarosław Wieczorkiewicz jest prawdziwym mistrzem w swoim fachu. Tworzy zdjęcia, podczas których pracuje nie tylko z modelkami, ale także z płynnymi substancjami, takimi jak...

Uczmy dzieci angielskiego

Uczmy dzieci angielskiego

Eric Pickles, brytyjski minister ds. społeczności i samorządów lokalnych, oznajmił, że to niedopuszczalne, żeby dzieci imigrantów, które kończą szkołę w Wielkiej Brytanii, nie potrafiły rozmawiać w tym...

Trzydziestu imigrantów aresztowanych w Wielkiej Brytanii

Trzydziestu imigrantów aresztowanych w Wielkiej Brytanii

Imigranci pracujący w fabryce recyklingu tekstyliów zostało aresztowanych pod zarzutem nielegalnego przebywania na terenie Wielkiej Brytanii. Aresztowanym grozi grzywna w wysokości 300,000 funtów. 27 mężczyzn...

Niedobór tłumaczy w sądach

Niedobór tłumaczy w sądach

Sądy potrzebują co miesiąc 10 000 tłumaczy, lecz nadal brakuje ich aż w 10% przypadków. Okazuje się, że do najpopularniejszych języków z tłumaczonych w sądach jest… język polski.

Nowy system głosowania

Nowy system głosowania

Pierwsze od 36 lat referendum w Wielkiej Brytanii, dotyczące systemu głosowania do Izby Gmin to powód szczególnego stresu dla brytyjskiego premiera Davida Camerona. AV czyli Alternatywny System Większościowy...

Cudem przeżyła

Cudem przeżyła

24-letnia matka dziewczynki i jej 34-letni ojciec zostali aresztowani po tym, jak ich mała córeczka spadła z szóstego piętra do zsypu.

Balonowy Bristol

Balonowy Bristol

Ponad dwadzieścia balonów uniosło się nad Bristolem 9 sierpnia w ramach corocznego festiwalu o nazwie Bristol International Balloon Fiesta, który w tym roku odbył się po raz 34.

Żyją jak pierwotni Amerykanie

Żyją jak pierwotni Amerykanie

Urodzona w Coventry para, John Jerzyszek i jego żona Paulina, nazywający siebie indiańskimi imionami, od siedmiu lat żyją jak pierwotni mieszkańcy Ameryki. Noszą nawet tomahawki!


Ta strona używa plików cookie. Kontynuując przeglądanie witryny, wyrażasz zgodę na ich używanie przez nasz serwis. Dodatkowo kiedy odwiedzasz naszą stronę, wstępnie wybrane firmy mogą odczytywać i korzystać z określonych informacji zapisanych na Twoim urządzeniu, aby wyświetlać odpowiednie reklamy bądź spersonalizowane treści. Dowiedz się więcej.OK