wasze sprawy

Śmierć duchowego mistrza

Polish Express
Polish Express logo

Śmierć duchowego mistrza

17 lipca zmarł w oksfordzkim szpitalu Leszek Kołakowski.

 

 
 
Nieubłagane prawa natury zadały kolejny cios nie tylko polskiej, ale i światowej kulturze - w Oksfordzie, w wieku 82 lat zmarł wybitny polski filozof, pisarz i wykładowca Leszek Kołakowski. Ksiądz prof. Józef Tischner nazwał go kiedyś „duchowym mistrzem polskiej inteligencji”.
Zmarły filozof był nie tylko ikoną polskiej i światowej kultury, lecz również jednym z wybitnych krytyków tzw. realnego socjalizmu. W słowach księdza Tischnera nie ma żadnej przesady, albowiem wpływ, jaki swoją postawą oraz krytyką marksizmu-leninizmu wywarł na polską inteligencję oraz formowanie się opozycji demokratycznej w Polsce Ludowej jest nie do przecenienia. Na jego spotkania autorskie i wykłady przychodziły tłumy słuchaczy, najpierw w Polsce, a później w innych krajach, kiedy Profesora zmuszono już do emigracji. W Oksfordzie, w którym mieszkał od 1971 roku, wykładając na tutejszym uniwersytecie, był postacią powszechnie znaną i szanowaną. Wielu tamtejszych naukowców wymawiało jego imię i nazwisko niemal z nabożną czcią. Szczyciło się tym, że „Leżiek” - jak go nazywali - zaliczył ich do grona swoich kolegów i przyjaciół. Już nigdy nie zobaczymy szczupłego, zamyślonego starszego pana, w granatowym trenczu, wspartego o laskę, przemierzającego dziedziniec All Souls College czy pobliski park.
Leszek Kołakowski pochodził z Radomia, urodził się tam w październiku 1927 roku. Tam też skończył szkołę powszechną. W czasie wojny przeprowadził się na wieś, później przez jakiś czas mieszkał również w Warszawie, w jednym mieszkaniu - jak podaje „Wikipedia” - z Żydami, których ukrywała tam Irena Sendlerowa. Podczas pobytu w Warszawie gestapo aresztowało ojca Kołakowskiego, rozstrzelano go na Pawiaku. Na tajnych kompletach w Warszawie, a później w Radomiu Leszek Kołakowski zdał tzw. małą maturę, a kiedy wojna się zakończyła, zamieszkał w Łodzi i na tamtejszym uniwersytecie rozpoczął studia filozoficzne. Tam pisał do Związku Walki Młodych oraz Polskiej Partii Robotniczej. W 1949 roku wraz z żoną przeprowadził się do Warszawy. Przez jakiś czas mieszkał w akademiku, a później otrzymał przydział na mieszkanie. Członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej był do 1966 roku, pracował w Instytucie Kształcenia Kadr Naukowych przy Komitecie Centralnym PZPR. Należał do współtwórców warszawskiej szkoły historyków idei, był profesorem, do chwili usunięcia z PZPR był również kierownikiem katedry historii filozofii nowożytnej na Uniwersytecie Warszawskim. Rok wcześniej wziął udział jako ekspert w głośnym procesie Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego. Był ekspertem powołanym przez obrońców oskarżonych, opinię sporządził wraz z prof. prof. Marią Ossowską i Tadeuszem Kotarbińskim. Negowała ona zarzut postawiony Kuroniowi i Modzelewskiemu, jakoby „rozpowszechniali fałszywe wiadomości” - tak ówczesna władza ludowa kwalifikowała krytykę nieprawidłowości występujących w systemie oraz sugestie naprawy, a chodziło o słynny „List otwarty do Partii”. Rok 1966 to czas, w którym PZPR wyrzuca Kołakowskiego za nazbyt śmiałą krytykę władz oraz niestosowanie się do zaleceń określających program zajęć dydaktycznych. Kołakowski podczas wykładów oraz pracy ze studentami odchodził od oficjalnie obowiązującej linii wykładania marksizmu. W 1968 roku odebrano mu już wszystko - zakazano mu pracy na uczelni oraz stracił prawo do publikacji - powodem był jego udział w Marcu 68. Skazany na śmierć cywilną udał się na emigrację. Pierwszym etapem jego emigracyjnego losu był Paryż i środowisko „Kultury” Jerzego Giedroycia. W Paryżu nie zabawił jednak zbyt długo i ostatecznie na miejsce swojego stałego pobytu wybrał Oksford, gdzie pracował na tamtejszym uniwersytecie jako wykładowca, ale wykładów Kołakowskiego słuchali również studenci amerykańskich uczelni, takich jak: Yale University, Berkeley University, University of Chicago i wielu innych.
Esej pt. „Tezy o nadziei i beznadziejności” autorstwa Kołakowskiego, który w 1971 roku opublikowała paryska Kultura, uznawany jest za intelektualną opokę dla opozycji antykomunistycznej, co w konsekwencji zaowocowało powstaniem KOR i Uniwersytetu Latającego. Kołakowskiemu przypisuje się autorstwo idei wolnych związków zawodowych. Współpracował również z Polskim Porozumieniem Niepodległościowym, a w latach 1977-1980 był oficjalnym przedstawicielem KOR-u za granicą i odpowiadał za kontakty między środowiskiem KOR-u i emigracją. Już po upadku komunizmu mianowano go członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk, był również członkiem Fundacji im. Stefana Batorego oraz Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. W 1996 roku nagrał dla Telewizji Polskiej cykl 30 wykładów poświęconych ważnym zagadnieniom filozofii kultury (m.in. władzy, tolerancji, zdradzie, równości, sławie, kłamstwu), wydane następnie w formie książkowej jako „Mini wykłady o maxi sprawach”, W 2004 roku rozpoczął telewizyjne wykłady z serii „O co nas pytają wielcy filozofowie”, których powtarzanie rozpoczęła właśnie TVP Kultura.
Pięknie i trafnie napisał swego czasu o Leszku Kołakowskim w „Tygodniku Powszechnym” Bronisław Baczko:
„Nade wszystko Leszek Kołakowski jest moralistą, ale szczególnego pokroju, a mianowicie moralistą realistycznym. Świadom jest on w pełni, że nasza skończoność, nasze słabości i nasza historyczność narzucają nam nieuchronnie pewien relatywizm moralny. Z tym większym naciskiem podkreśla on więc, że zgodzić się na swą człowieczą kondycję znaczy również uznać i przyswoić sobie pewien moralny wzorzec bycia człowiekiem, którego nie jesteśmy twórcami, z czego wynika, że nie wolno nam przyzwalać na nic, co jest nieludzkie”.
Janusz Młynarski

 

Chcesz się z nami podzielić czymś, co dzieje się blisko Ciebie? Wyślij nam zdjęcie, film lub informację na: [email protected]

Chcesz na bieżąco czytać o wydarzeniach w UK? Pobierz aplikację Polish Express News na Androida i iOS.
Materiał chroniony prawem autorskim. Kopiowanie i publikowanie wyłącznie za zgodą wydawcy.


Podobne artykuły

Francuzi czekają, Anglicy podzieleni...

Francuzi czekają, Anglicy podzieleni...

Polacy w UK są lubiani przez klasę wyższą i średnią. Niechętni nam są za to robotnicy i inne grupy, z którymi rywalizujemy o pracę. tak wynika z sondażu TNS OBOP.

W Londynie każdy jest akceptowany

W Londynie każdy jest akceptowany

Monika i Tomek Łączni pochodzą z Wrocławia. Monika pracowała tam jako stomatolog, a Tomek był grafikiem i architektem wnętrz. Mieli ustabilizowane życie zawodowe i prywatne, jednak czegoś zaczęło im brakować....

Mamo, zbadaj się!

Mamo, zbadaj się!

25 maja zapraszamy wszystkie Mamy na darmowe badanie do Zielonej Przychodni w Londynie.

Bezpłatna polska edukacja dla dzieci Polaków przebywających za granicą!

Bezpłatna polska edukacja dla dzieci Polaków przebywających za granicą!

Polskie Szkoły Internetowe Libratus to innowacyjny projekt edukacyjny pomagający dzieciom Polaków przebywających za granicą w utrzymaniu kontaktu z Ojczyzną. Założeniem Szkół Libratus jest stworzenie dzieciom...

Polska książka na emigracji

Polska książka na emigracji

Wielu z nas wyjeżdżając za granicę z nieukrywanym żalem pozostawiło zbierane skrzętnie przez lata książki i oswajało się z myślą, że zdobycie polskiej literatury poza granicami kraju będzie nie lada wysiłkiem....

Manchester: Postrzelony policjant

Manchester: Postrzelony policjant

W szpitalu w Manchesterze zmarł policjant, który został postrzelony podczas ćwiczeń.

Zabił dzieci na przyjęciu

Zabił dzieci na przyjęciu

Aresztowano nastolatka z Lancashire podejrzanego o morderstwo czwórki osób, w tym trójki dzieci na przyjęciu urodzinowym.

Będą dłużej pracować w niedzielę?

Będą dłużej pracować w niedzielę?

Andy Clark, naczelny dyrektor supermarketów Asda, chce wydłużyć godziny handlu w niedzielę, tłumacząc to interesem konsumentów, najwyraźnieuj jednak zapominając o pracownikach.

Radykalny spadek liczby palaczy w Wielkiej Brytanii. Największy od 1940 roku

Radykalny spadek liczby palaczy w Wielkiej Brytanii. Największy od 1940 roku

Według oficjalnych danych liczba palaczy, po osiemnastym roku życia, zmniejszyła się o 1,1% od 2012 roku. Jak donosi „The Guardian”, jest to największy taki spadek od 1940 roku, w którym to rozpoczęto...

Southwark: Poranna strzelanina

Southwark: Poranna strzelanina

Policja szuka mordercy, który dzisiaj w nocy zastrzelił w południowo-wschodnim Londynie młodego mężczyznę.


Ta strona używa plików cookie. Kontynuując przeglądanie witryny, wyrażasz zgodę na ich używanie przez nasz serwis. Dodatkowo kiedy odwiedzasz naszą stronę, wstępnie wybrane firmy mogą odczytywać i korzystać z określonych informacji zapisanych na Twoim urządzeniu, aby wyświetlać odpowiednie reklamy bądź spersonalizowane treści. Dowiedz się więcej.OK