ciekawostki

Po szifcie skocz po sajder do teskacza. Na Wyspach przed Ponglishem nie uciekniesz?

Polish Express
Polish Express logo

Po szifcie skocz po sajder do teskacza. Na Wyspach przed Ponglishem nie uciekniesz?

Można się z niego śmiać, można z nim walczyć, ale na obczyźnie nie ma przed nim ucieczki. Mowa o Ponglishu - specyficznym języku, jakim posługują się polscy emigranci w Wielkiej Brytanii, mieszając, na karkołomne nieraz sposoby, polski i angielski.

Polak mieszkający w Wielkiej Brytanii nie pracuje na zmiany, nie wyrabia nadgodzin ani nie prosi szefa o dzień wolny – pracuje na szifty, robi ołwertajmy i prosi o ofa (od ang. day off). Kiedy w końcu ulegnie sezonowej grypie, dzwoni w sprawie tzw. sika (czyt. s-i-ka), czyli mówi szefowi, że nie przyjdzie do pracy z powodu choroby (being sick).

W regularnych odstępach czasu dostaje pejslipa, czyli rodzaj czeku lub odcinek płacowy informujący o zarobku brutto i netto oraz odprowadzonym podatku, wyrażonych w miejscowej walucie - funach, funiach lub funciakach. Na zasłużony urlop, czyli holidej, można wybrać się do ojczyzny, pieszczotliwie nazywanej Polandią.

Po pracy polski emigrant wpadnie po zakupy do najbliższego teskacza (Tesco) lub jednego ze sklepów popularnej sieci Sainsbury’s, swojsko nazywanego sejnsburaczem, sejnsburakiem lub sejnsburasem. Wieczorem umówi się w pubie na pintę sajdera, czyli popularnego także nad Wisłą cydru. Jeśli jednak na ulicach panuje zbyt duży trafik, czyli ruch, a na trawelce (karcie miejskiej) nie ma już ani funta, może spędzić wieczór w domu, gdzie w towarzystwie przyjaciół wychyli kieliszek czegoś mocniejszego z pobliskiego ofjalsensa (sklepu monopolowego) lub zje tejkełeja, czyli danie na wynos z lokalu gdzieś obok.

Niezależnie od tego, czy mieszka się w Lądku Zdroju, Glasgowicach czy Edim (Londynie, Glasgow, Edynburgu), należy zapewnić sobie kąt do mieszkania. W tym celu szuka flata (ang. mieszkanie) w przyzwoitej dzielnicy i z odpowiednią liczbą bedrumów, czyli sypialni. Oprócz wysokości rentu (czynszu), standardu lokalu i jego lokalizacji ważne jest też, żeby landlord lub landlordka (właściciel lub właścicielka wynajmowanego mieszkania) był człowiekiem uczciwym i życzliwym.

Wśród nie tylko polskich emigrantów zdarzają się tzw. beneficiarze (i ich dzieci - beneficiątka), jak pejoratywnie określa się ludzi utrzymujących się z państwowych zasiłków (benefitów), którzy często mieszkają w kansil flatach (mieszkaniach komunalnych, od ang. council flat). Aby otrzymywać oferowane przez państwo świadczenia, trzeba najpierw złożyć wniosek, czyli klejm (claim), i wypełnić odpowiednie formularze, czyli formy (forms).

Ciekawym przypadkiem jest słowo „Polaczki”, które na ogół ma wymowę jednoznacznie pejoratywną i oznacza polskich emigrantów, którzy nie znają języka angielskiego, w miejscach publicznych zachowują się wulgarnie, kradną i urządzają burdy po pijanemu. Można też jednak znaleźć inne konteksty, np. blogi opowiadające o emigracyjnej rzeczywistości, gdzie słowo to używane jest przez Polaków na określenie samych siebie lub polskich znajomych raczej żartobliwie niż z pogardą.

Ponglish jest w życiu polskiego emigranta wszechobecny i dotyczy praktycznie wszystkich aspektów jego życia – ubioru, domu, posiłków, pracy, pieniędzy, edukacji, podróży itp. Posługują się nim głównie przedstawiciele nowej, przede wszystkim zarobkowej fali polskiej emigracji, która nasiliła się po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej w maju 2004 r. – w przeciwieństwie do „starszej” Polonii brytyjskiej (powojennej i późniejszej), która starannie pielęgnuje kontakt z polską kulturą i językiem.

To nie tylko używanie angielskich słów, które w nowej rzeczywistości szybciej przychodzą do głowy niż ich polskie odpowiedniki, czy ich spolszczanie, ale też zmiany w wymowie, gramatyce, a nawet składni, czasem także nadawanie nowego znaczenia wyrazom funkcjonującym w polskim pod wpływem ich użycia w angielskim - podkreślają badacze języka.

Badacze wskazują, że nie wszyscy emigranci zaczynają przyswajać Ponglish z jednakową szybkością – proces ten postępuje tym wolniej, im bardziej są oni świadomi językowo i im żywotniejsze utrzymują kontakty intelektualne z Polską (czytają polskie gazety, książki, słuchają polskiego radia czy oglądają polską telewizję). Mimo to poloniści są zgodni - jest to proces raczej nieuchronny.
„Badania języka polonijnego w wielu krajach świata potwierdzają, że pojawienie się w języku polskich emigrantów elementów zapożyczonych i zniekształconych jest nieuniknione i zwiększa się w każdym (kolejnym) pokoleniu wraz ze zmniejszaniem się znajomości języka polskiego” – podkreśla Marta Piasecka, doktorantka w Instytucie Polonistyki Stosowanej UW.

„Z czasem, kiedy na co dzień w pracy rozmawiam po angielsku, automatycznie wpadają mi do głowy angielskie słowa. Kiedy rozmawiam z Polakiem, czasami zapominam, jak jest dane słowo po polsku albo nie potrafię szybko na nie wpaść, i wtedy wracam do angielskiego” – mówi 33-letnia Magda, przedszkolanka mieszkająca w Londynie od dziewięciu lat.

Ponglish polskich emigrantów w Wielkiej Brytanii nie jest zjawiskiem wyjątkowym. Podobne językowe hybrydy, choć pewnie w mniejszym nasileniu, powstają też na skrzyżowaniu innych języków i to niekoniecznie w środowisku emigranckim. Jako przykłady można podać np. Franglaise czy Denglisch, jak zbiorczo nazywa się angielskie zapożyczenia we francuskim i niemieckim.

PAP/Media Polonijne

Chcesz się z nami podzielić czymś, co dzieje się blisko Ciebie? Wyślij nam zdjęcie, film lub informację na: [email protected]

Chcesz na bieżąco czytać o wydarzeniach w UK? Pobierz aplikację Polish Express News na Androida i iOS.
Materiał chroniony prawem autorskim. Kopiowanie i publikowanie wyłącznie za zgodą wydawcy.


Podobne artykuły

Oto najważniejsze informacje przedstawione przez Home Office odnośnie imigrantów z UE w przypadku twardego Brexitu

Oto najważniejsze informacje przedstawione przez Home Office odnośnie imigrantów z UE w przypadku twardego Brexitu

Home Office potwierdziło, że w przypadku niezawarcia umowy z Unią Europejską w sprawie Brexitu prawa imigrantów z UE zostaną zabezpieczone, a pracodawcy nie będą musieli sprawdzać, czy ich pracownicy z...

Imigracja to najlepsze, co ostatnio spotkało Wielką Brytanię? Tak twierdzi „The Spectator”

Imigracja to najlepsze, co ostatnio spotkało Wielką Brytanię? Tak twierdzi „The Spectator”

Przez ostatnie kilka lat brytyjskie media odmieniały słowo „imigracja” przez wszystkie przypadki. W większości sytuacji było ono jednak zestawiane z negatywnymi określeniami. Nagłówki krzyczały: „imigranci...

„Każdy Polak przyzna się do ciężkiej pracy. Do benefitów – żaden”

„Każdy Polak przyzna się do ciężkiej pracy. Do benefitów – żaden”

Mieszkający w Wielkiej Brytanii Polacy bacznie śledzą doniesienia o planowanym na 20 sierpnia strajku imigrantów. Otrzymujemy od naszych czytelników setki wiadomości wyrażających zarówno głosy poparcia,...

fot.

Polak dźgnięty nożem, bo… nie poczęstował młodej Brytyjki papierosem!

23-letni Artur Machnowski miał sporo szczęścia – nóż, którym dźgnęła go młoda Brytyjka, utkwił w jego szyi dosłownie milimetry od tętnicy. Polak został zaatakowany, ponieważ nie chciał poczęstować kobiety...

W UK przybywa imigrantów z Europy Wschodniej

W UK przybywa imigrantów z Europy Wschodniej

Krajowy Urząd statystyczny (ONS) przedstawił oficjalne dane na temat imigracji. Wynika z nich, że w zeszłym roku do Wielkiej Brytanii przybyło ponad 200 tysięcy obywateli Unii Europejskiej – o 22 procent...

Nicola Sturgeon coraz intensywniej namawia imigrantów z UE, aby zostali w Szkocji po Brexicie

Nicola Sturgeon coraz intensywniej namawia imigrantów z UE, aby zostali w Szkocji po Brexicie

Nicola Sturgeon już wielokrotnie zapewniała imigrantów z Unii Europejskiej, że są w Szkocji mile widziani, jednak im bliżej Brexitu, tym głośniej o tym mówi. Tym razem starała się przekonać o tym członków...

Wielka Brytania chce podpisać odrębną umowę z Unią dotyczącą praw imigrantów z UE po Brexicie

Wielka Brytania chce podpisać odrębną umowę z Unią dotyczącą praw imigrantów z UE po Brexicie

Minister ds. Brexitu, Stephen Barclay poprosił Unię Europejską o zawarcie odrębnej umowy dotyczącej praw obywateli UE w Wielkiej Brytanii i brytyjskich obywateli w krajach Wspólnoty. W umowie Theresy May...

Wróciliście lub myślicie o powrocie do Polski z UK? Weźcie udział w konkursie Polish Express

Wróciliście lub myślicie o powrocie do Polski z UK? Weźcie udział w konkursie Polish Express

Jeśli zastanawiacie się, czy warto wracać do Polski po latach spędzonych w Wielkiej Brytanii lub podjęliście już taką decyzję i chcecie napisać o swoich doświadczeniach, a także tym, czy żałujecie (bądź...

Strzelanina w domu Polaków. 27-latek walczy o życie w szpitalu

Strzelanina w domu Polaków. 27-latek walczy o życie w szpitalu

27-letni Polak trafił do szpitala po tym, jak w jednym z domów w Boston (hrabstwo Lincolnshire) doszło do strzelaniny. Szokujący incydent miał miejsce w sobotni wieczór, ok. godziny 23. W domu przy Brothertoft...

"Breksitować"? "Randomowy"? - Sprawdź, jak dobrze znasz współczesną polszczyznę

"Breksitować"? "Randomowy"? - Sprawdź, jak dobrze znasz współczesną polszczyznę

Najmodniejszym nowym słowem roku 2017 było "XD", a rok później - "dzban". Choć tegoroczny plebiscyt odbędzie się dopiero za kilka miesięcy, językoznawcy już wskazują potencjalnych kandydatów, wśród których...


Ta strona używa plików cookie. Kontynuując przeglądanie witryny, wyrażasz zgodę na ich używanie przez nasz serwis. Dodatkowo kiedy odwiedzasz naszą stronę, wstępnie wybrane firmy mogą odczytywać i korzystać z określonych informacji zapisanych na Twoim urządzeniu, aby wyświetlać odpowiednie reklamy bądź spersonalizowane treści. Dowiedz się więcej.OK