ciekawostki

Po szifcie skocz po sajder do teskacza. Na Wyspach przed Ponglishem nie uciekniesz?

Polish ExpressPolish Express logo

Po szifcie skocz po sajder do teskacza. Na Wyspach przed Ponglishem nie uciekniesz?

Można się z niego śmiać, można z nim walczyć, ale na obczyźnie nie ma przed nim ucieczki. Mowa o Ponglishu - specyficznym języku, jakim posługują się polscy emigranci w Wielkiej Brytanii, mieszając, na karkołomne nieraz sposoby, polski i angielski.

Polak mieszkający w Wielkiej Brytanii nie pracuje na zmiany, nie wyrabia nadgodzin ani nie prosi szefa o dzień wolny – pracuje na szifty, robi ołwertajmy i prosi o ofa (od ang. day off). Kiedy w końcu ulegnie sezonowej grypie, dzwoni w sprawie tzw. sika (czyt. s-i-ka), czyli mówi szefowi, że nie przyjdzie do pracy z powodu choroby (being sick).

W regularnych odstępach czasu dostaje pejslipa, czyli rodzaj czeku lub odcinek płacowy informujący o zarobku brutto i netto oraz odprowadzonym podatku, wyrażonych w miejscowej walucie - funach, funiach lub funciakach. Na zasłużony urlop, czyli holidej, można wybrać się do ojczyzny, pieszczotliwie nazywanej Polandią.

Po pracy polski emigrant wpadnie po zakupy do najbliższego teskacza (Tesco) lub jednego ze sklepów popularnej sieci Sainsbury’s, swojsko nazywanego sejnsburaczem, sejnsburakiem lub sejnsburasem. Wieczorem umówi się w pubie na pintę sajdera, czyli popularnego także nad Wisłą cydru. Jeśli jednak na ulicach panuje zbyt duży trafik, czyli ruch, a na trawelce (karcie miejskiej) nie ma już ani funta, może spędzić wieczór w domu, gdzie w towarzystwie przyjaciół wychyli kieliszek czegoś mocniejszego z pobliskiego ofjalsensa (sklepu monopolowego) lub zje tejkełeja, czyli danie na wynos z lokalu gdzieś obok.

Niezależnie od tego, czy mieszka się w Lądku Zdroju, Glasgowicach czy Edim (Londynie, Glasgow, Edynburgu), należy zapewnić sobie kąt do mieszkania. W tym celu szuka flata (ang. mieszkanie) w przyzwoitej dzielnicy i z odpowiednią liczbą bedrumów, czyli sypialni. Oprócz wysokości rentu (czynszu), standardu lokalu i jego lokalizacji ważne jest też, żeby landlord lub landlordka (właściciel lub właścicielka wynajmowanego mieszkania) był człowiekiem uczciwym i życzliwym.

Wśród nie tylko polskich emigrantów zdarzają się tzw. beneficiarze (i ich dzieci - beneficiątka), jak pejoratywnie określa się ludzi utrzymujących się z państwowych zasiłków (benefitów), którzy często mieszkają w kansil flatach (mieszkaniach komunalnych, od ang. council flat). Aby otrzymywać oferowane przez państwo świadczenia, trzeba najpierw złożyć wniosek, czyli klejm (claim), i wypełnić odpowiednie formularze, czyli formy (forms).

Ciekawym przypadkiem jest słowo „Polaczki”, które na ogół ma wymowę jednoznacznie pejoratywną i oznacza polskich emigrantów, którzy nie znają języka angielskiego, w miejscach publicznych zachowują się wulgarnie, kradną i urządzają burdy po pijanemu. Można też jednak znaleźć inne konteksty, np. blogi opowiadające o emigracyjnej rzeczywistości, gdzie słowo to używane jest przez Polaków na określenie samych siebie lub polskich znajomych raczej żartobliwie niż z pogardą.

Ponglish jest w życiu polskiego emigranta wszechobecny i dotyczy praktycznie wszystkich aspektów jego życia – ubioru, domu, posiłków, pracy, pieniędzy, edukacji, podróży itp. Posługują się nim głównie przedstawiciele nowej, przede wszystkim zarobkowej fali polskiej emigracji, która nasiliła się po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej w maju 2004 r. – w przeciwieństwie do „starszej” Polonii brytyjskiej (powojennej i późniejszej), która starannie pielęgnuje kontakt z polską kulturą i językiem.

To nie tylko używanie angielskich słów, które w nowej rzeczywistości szybciej przychodzą do głowy niż ich polskie odpowiedniki, czy ich spolszczanie, ale też zmiany w wymowie, gramatyce, a nawet składni, czasem także nadawanie nowego znaczenia wyrazom funkcjonującym w polskim pod wpływem ich użycia w angielskim - podkreślają badacze języka.

Badacze wskazują, że nie wszyscy emigranci zaczynają przyswajać Ponglish z jednakową szybkością – proces ten postępuje tym wolniej, im bardziej są oni świadomi językowo i im żywotniejsze utrzymują kontakty intelektualne z Polską (czytają polskie gazety, książki, słuchają polskiego radia czy oglądają polską telewizję). Mimo to poloniści są zgodni - jest to proces raczej nieuchronny.
„Badania języka polonijnego w wielu krajach świata potwierdzają, że pojawienie się w języku polskich emigrantów elementów zapożyczonych i zniekształconych jest nieuniknione i zwiększa się w każdym (kolejnym) pokoleniu wraz ze zmniejszaniem się znajomości języka polskiego” – podkreśla Marta Piasecka, doktorantka w Instytucie Polonistyki Stosowanej UW.

„Z czasem, kiedy na co dzień w pracy rozmawiam po angielsku, automatycznie wpadają mi do głowy angielskie słowa. Kiedy rozmawiam z Polakiem, czasami zapominam, jak jest dane słowo po polsku albo nie potrafię szybko na nie wpaść, i wtedy wracam do angielskiego” – mówi 33-letnia Magda, przedszkolanka mieszkająca w Londynie od dziewięciu lat.

Ponglish polskich emigrantów w Wielkiej Brytanii nie jest zjawiskiem wyjątkowym. Podobne językowe hybrydy, choć pewnie w mniejszym nasileniu, powstają też na skrzyżowaniu innych języków i to niekoniecznie w środowisku emigranckim. Jako przykłady można podać np. Franglaise czy Denglisch, jak zbiorczo nazywa się angielskie zapożyczenia we francuskim i niemieckim.

PAP/Media Polonijne

Chcesz na bieżąco czytać o wydarzeniach w UK? Pobierz aplikację Polish Express News na Androida i iOS.
Materiał chroniony prawem autorskim. Kopiowanie i publikowanie wyłącznie za zgodą wydawcy.


Podobne artykuły

Nicola Sturgeon coraz intensywniej namawia imigrantów z UE, aby zostali w Szkocji po Brexicie

Nicola Sturgeon coraz intensywniej namawia imigrantów z UE, aby zostali w Szkocji po Brexicie

Nicola Sturgeon już wielokrotnie zapewniała imigrantów z Unii Europejskiej, że są w Szkocji mile widziani, jednak im bliżej Brexitu, tym głośniej o tym mówi. Tym razem starała się przekonać o tym członków...

Wyspy wstrząśnięte makabryczną zbrodnią. „Kanałowy morderca” to Polak?

Wyspy wstrząśnięte makabryczną zbrodnią. „Kanałowy morderca” to Polak?

38-letni Tomasz Kocik został aresztowany w związku z przerażającym znaleziskiem, jakiego dokonano w niedzielę w zachodnim Londynie. W jednym z kanałów przechodnie odkryli walizkę, w której znajdowały się...

"Breksitować"? "Randomowy"? - Sprawdź, jak dobrze znasz współczesną polszczyznę

"Breksitować"? "Randomowy"? - Sprawdź, jak dobrze znasz współczesną polszczyznę

Najmodniejszym nowym słowem roku 2017 było "XD", a rok później - "dzban". Choć tegoroczny plebiscyt odbędzie się dopiero za kilka miesięcy, językoznawcy już wskazują potencjalnych kandydatów, wśród których...

Wielka Brytania nie jest już rajem dla imigrantów

Wielka Brytania nie jest już rajem dla imigrantów

Ogromny wzrost aktywności i poparcia dla partii takich jak UKIP sprawił, że Wielka Brytania wypadła z grupy dziesięciu najbardziej przyjaznych imigrantom państw świata. W najnowszym rankingu MIPEX (ang....

Polacy zaginęli na Wyspach! Rozpoznajesz ich?

Polacy zaginęli na Wyspach! Rozpoznajesz ich?

51-letni Waldemar Stojecki ma 185 cm wzrostu i brązowe oczy. Najprawdopodobniej przebywa na terenie Wielkiej Brytanii. Zaginął 1 grudnia 1995 roku. 39-letni Artur Olczyk ma 178 cm i brązowe oczy. Ostatnim...

Młody Polak z UK skatowany na ulicy, walczy o życie. Ojciec błaga o pomoc

Młody Polak z UK skatowany na ulicy, walczy o życie. Ojciec błaga o pomoc

Ojciec młodego Polaka, który został skatowany na ulicy przez grupę Brytyjczyków, apeluje o pomoc w odnalezieniu i ukaraniu oprawców syna. 25-letni Łukasz, który został napadnięty pod koniec kwietnia przebywa...

Zagadka "Polaka bez tożsamości" w Londynie rozwiązana

Zagadka "Polaka bez tożsamości" w Londynie rozwiązana

Policja z Wielkopolski zidentyfikowała Polaka, który zgłosił się do konsulatu w Londynie twierdząc, że nie wie, jak się nazywa, ani jak znalazł się w Wielkiej Brytanii. Mężczyzna, którego zdjęcie w ostatnich...

fot.

Wielka Brytania uzależniona od ludzi, którzy nie chcą się integrować! Dziennikarz obraził Polaków? [wideo]

Czy Wielka Brytania to kraj, który jest uzależniony od taniej siły roboczej i od ludzi, którzy nie chcą się integrować? Tak twierdzi felietonista „New York Observer”, który na antenie telewizji „Sky News”...

fot. Youtube

„F**K BREXIT!” Raperzy z Polski i Serbii wyśmiewają ksenofobię Brytyjczyków [video]

Raperzy 4N Boyz postanowili odpowiedzieć Brytyjczykom, co sądzą o Brexicie i o rosnącej na Wyspach niechęci do imigrantów. Ten raperski kawałek z pewnością doda otuchy wszystkim z Was, którzy martwią się...

Brytyjska policja wszczęła śledztwo w sprawie "polskich patriotów"

Brytyjska policja wszczęła śledztwo w sprawie "polskich patriotów"

Trzy tygodnie temu pisaliśmy o grupce 10 Polaków, którzy palili papierosy i głośno śpiewali polski hymn w londyńskim metrze. Teraz "polskimi patriotami"zainteresowała się brytyjska policja. Do zajścia...


Ta strona używa plików cookie. Kontynuując przeglądanie witryny, wyrażasz zgodę na ich używanie przez nasz serwis. Dodatkowo kiedy odwiedzasz naszą stronę, wstępnie wybrane firmy mogą odczytywać i korzystać z określonych informacji zapisanych na Twoim urządzeniu, aby wyświetlać odpowiednie reklamy bądź spersonalizowane treści. Dowiedz się więcej.OK